No-Do albistegiko bideo interesgarriak

Jaizkibel, arraunak gora, garaile (1962).
Argazkia: RTVE - No-Do

RTVEren plataforma digitalaren bitartez, garai bateko No-Do albistegi frankistaren artxiboa jendearen esku jarri du Filmoteca Españolak. (Nik ozta-ozta ezagutu nuen No-Do hura, eta, tira, zorionekoak zuek, hori zer ote zen ere ez dakizuen gazteak).

Artxibo horretatik, arraunaren inguruko bideo batzuk jarri ditu Mugardos arraun talde galiziarrak bere webgunean. 1943 eta 1975 bitarteko estropadak biltzen dituzten bideoak dira, hain zuzen. Merezi du denbora pixka bat hartu, eta bideoetan "buzeatzen" ibiltzea. Zinez apreziatzeko modukoak baitira arrauna gustatzen zaigun guztiontzat.

Donostiari dagokionez, Jaizkibel traineru donostiarra ikus daiteke Generalisimoaren Kopan hainbat ediziotan parte hartzen, baita 1962koa irabazten ere (horri dagokio ondoan daukazuen argazkia). Kontxako Banderaren edizio zahar batzuen irudiak ere agertzen dira, baita 1953an jokatutako batel-txapelketa bat ere.

Arraunaz aparte, oso irudi bitxiak eta interegarriak topa daitezke (1953ko batel txapelketaren orrian, Donostiako beste hainbat gairi buruzko bideoak daude), eta betiere dibertigarriak gertatzen dira esatariaren modulazio inpostatua eta Francoren itxura xelebrea.

Eskerrik asko, bada, Mugardos taldeari. Eta zuek, gozatu irudiekin.

Donostiarra ETBko programan

ETB-K kateak astelehen gauetan ARC ligari eskaintzen dion programan Donostiarrari buruzko erreportajetxoa eman zuten joan den astean. Behean duzuen bideoko 1:15 minutuan hasten da.

Unai Elizasu eta Xabier Zabala ("Bixkar") arraunlariak agertzen dira, baita Mendi entrenatzailea ere, Donostiarrak denboraldi honetan izan duen ibilbideari buruz hitz egiten: denboraldi-aurreko planifikazioa, liga hasierako zailtasunak eta etorkizunerako asmoak. Gainera, Elizasuk irrati-programarako egindako testu batek markatzen du erreportajearen sarrera eta amaiera. Hortxe duzue bada:

Gora Arraunak eta Donostia

Askotan iruditzen zait donostiarrok ez dugula gure arraunketaren historia behar bezala ezagutzen, eta klitxe huts batzuetan erortzen garela geronen nondik-norakoak ezartzerakoan. Horixe bera pentsatu nuen jmazkue arraunzale bikainak Youtubera igotako bideo batzuk ikusi ondoren.

Seguruenik, Todoremo foroko helbide honetan esteka edo loturak jarri zirenean izango zenuten bideo horien berri: ETBk 1987an emititutako Gora Arraunak dokumentalaren 5 kapituluak dira, hiruna ataletan eskainiak. Hala ere, inor balego han ikusi ez zituenik, hemen gomendatu nahi nituzke, arrauna maite duen edonorentzat sail paregabea baita. Eta, Donostiako gaira hertsiki ekarriz, arreta berezia merezi dute bigarren kapituluko bigarren atalak eta azken (bosgarren) kapituluko lehen atalak.

Gomendatutako lehenean, Ur-Kirolak klubak arraunketa olinpikoaren euskal historian izan zuen funtsezko garrantzia azaltzen eta azpimarratzen da; bestean, Donostiak traineruen historian izandako pisu nabarmena jorratzen du (Kontxa, Luis Karril, Kiriko, Soterotxo, Esperanza... eta ondorengo zatiketa ere bai, noski).

Zinez uste dut merezi duela. Eta eskerrik beroenak, berriro ere, jmazkueri.

1991: Lugañeneren istripua

Youtuben topatutako bideo kurioso bat dakarkizuet hona oraingoan. Bideo ezin interesgarriagoak biltzen ditu webgune horretan jmazkue izeneko (edo goitizeneko, hobeto esanda) arraunzale bikainak. 1988tik honako Kontxako Banderaren irudi ia gehienak dauzka ezarrita bertan, eta beste hainbat eta hainbat bideo ikusgarri jarri ditu zale guztion eskura. Mila esker, jmazkue.

Bideo honetan, Arraun Lagunak taldeko Lugañene traineruak 1991ko Kontxako Banderaren lehen jardunaldian izandako istripua ageri da. Branka aldeko ababorrean kolpe bat jaso zuen traineruak, beroketa egitean ziaboga hartzen ari zirela (metalezko baliza tankar haietako batekin) eta, gero, korrika eta presaka konponketa-lanak egin behar izan zituzten arrapalan, bandera lehiatzera itzuli aurretik. Aurpegi ezagunak ikus daitezke irudietan, ontziaren inguruan kezkati. Ia ahaztua nuen anekdota hau atseginez ikusi dut, ia 20 urteren ondoren.

Beste urte batean San Pedroko Libiak antzeko istripua, baina larriagoa, izan zuen: balizarekin talka egin eta dezenteko zuloa ireki zitzaion branka aldean traineruari, eta oker ez banago estropada amaitzea lortu zuten; entzuna dudanez, kamiseta edo antzeko jantzi bat pelota gisa bildu eta zuloan jarrita ibili omen ziren. Gertakari haren irudirik ez dut aurkitu tamalez.