S. D. Txapel Aundi

Duela egun batzuetako ale batean, Noticias de Gipuzkoa egunkariak S.D. Txapel Aundi elkartea izan zuen hizpide.

1956an sortutako Martuteneko elkarte hau oso errotua dago auzoan, eta hainbat ekimen eta arlo landu izan ditu bere historian zehar: festak, txirrindularitza (criteriuma antolatzen dute udazkenean), herri-kirolak, eta, nola ez... arrauna.

Ez dut Noticias de Gipuzkoako testu hori sarean, euskarri digitalean, aurkitzerik izan, baina elkarteak bereziki 1960ko hamarkadan arraunketan egindakoaz ere mintzatzen ziren elkarteko bazkideak. Arraunarekin izan zuen harreman horrengatik, aipatua dugu Txapel Aundi lehenago blog honetako sarrera honetan.

Txapel Aundi Martutenen dago, Urumearen ertzean, eta arraunean aritzeko baliabideak eta aukera zituztela ikusi zuten; hala, 1960ko hamarkadan batel eta trainerillak uretaratu zituzten. 1962an Espainiako txapeldunak izan ziren trainerilletan, eta elkarteko kide Rafael Almandoz zegoen txapela lortu zuten arraunlarien artean.

Juanito Irizar bazkideak anekdota gisa kontatzen duenez, bera zen trainerillak eta batelak bere kamioiean alde batetik betera eramateko ardura zuena. Taldea garraiatzeko autobusa ordaintzeko diru handirik ez, eta Jaizkibel konpainia militarraren autobusa erabiltzen omen zuten batzuetan. Jakina da konpainia militar horretako buruzagietako bat, Aizpurua kapitaina, oso arraunzalea zela (Kontxan aritutako traineru sendoa ere osatu zuten), eta horri esker erabili ahal izan zuten beren autobusa.

Goiko argazkian duzue Txapel Aundiko trainerillaren tripulazioa. Hona hemen arraunlariak: Rafael Almandoz, Tiburcio Etxeberria, "Bixentiko" Elizondo, J.M. Lizeaga "Ubillos", Antonio Oliden, Victor Sarasola eta Klaudio Etxeberria "Gorria".

Arrauna sustraitua egon izan da betidanik Donostian, modalitate guztietan, eta komeni da horrelako elkarte eta ekimenen berri izatea. Txapel Aundiko trainerillaren argazki gehiago ikusteko, horra Kutxatekako argazki-galeria. (CC BY-NC-ND-3.0-ES / KUTXATEKA / Paco Marín)

Loiolatarraren San Inazioko estropaden historiala

Duela aste batzuetako blog-sarrera honetan, Loiolatarra elkarteak San Inazio egunean egin ohi dituen batel-estropadak aipatu nituen. 1983an jokatu zen estropada hori aldiz. Ordundik hona, urtero jokatu da estropada hori, eta ezin da aipatu gabe utzi elkarte horrek ibai-arraunketa sustatzeko eginiko ahalegina.

Foro bateko mezu batean jakinarazi denez, Gipuzkoako Aldundiko web orri honetan Loiolatarrak antolatutako estropada honen edizio guztien berri ematen da: emaitzak, denborak, eta baita urte batzuetako irabazleen tripulazioak ere. Aipatzekoa da 1986 eta 1987an Loiolatarra bera izan zela irabazlea.

Datu interesgarriak, inondik ere. Honen bidez, elkarte horrek duen meritua aitortu nahi nuke.

Garai bateko arraun elkarte donostiarrak

"Garai bateko" diot izenburuan, baina mintzagai izango ditudan elkarteak ez dira antzinakoak berez, bizirik eta kementsu baitaude gaur egun ere. Alabaina, Donostiako arraun munduan garai batean izandako garrantziarengatik aipatuko ditut, eta, hain justu horregatik, protagonismoa antzina izan zutelako, deitzen diet horrela. Ez dakidala, beraz, inor haserretu.

Arraun-kirolaren lehen garaietan (tostako arraunketaz ari gara), arrantzale-kuadrillak aritzen ziren, arrantza-patroi baten gidaritzapean, ondoko herrietako beste arrantzale-kuadrillekin lehian. Era horretakoak lirateke Karril, Kiriko, Soterotxo eta abarren garaiko taldeak. Gaur egun (1970tik aurrera), berriz, arraunketa helburu duten arraun-klub modernoak ditugu (Donostia, Ur-Kirolak, Arraun Lagunak, Fortuna, Donostiarra...). Baina, arrantza-kuadrillen eta klub modernoen bi garai horien artean, hau da, 1930, 40, 50 eta 60ko hamarkadetan, zein talde aritu ziren donostiarren ahalegina katalizatzeko lanean?

Gauza jakina da Ur-Kirolak aitzindaria, eta ez nolanahikoa, izan zela arraun olinpikoko modalitatean, eta, horrekin batera, tostako arraunketan ere aritu izan zela noizbait, aipatu ditugun urte horietan, Donostiak Kontxan aritzeko talderik ez zuenean, adibidez. Baina, bereziki, ondoren azalduko ditugun elkarteek mantendu zuten bizirik Donostiako tostako arraunketa hamarkada haietan: Loiolatarra, Amaikak-Bat, Esperanza eta Txapel Aundi.

Elkarte horien ezaugarria da denek ere kirol modalitate asko landu izan dituztela, eta horien arteko bat zela arrauna. Meritu berezia izan dute hirian, eta bakoitzak bere auzoan, kirol-jardueraren arnasari eusteko.

Loiolatarrak 1940ko hamarkadan atera zuen trainerua, eta 1940 - 1947 bitartean aritu zen Kontxako Banderan (Sebastian Bakeriza, Landaberea eta Urdiziain patroi izanik, besteak beste). Gerora arraunarekin izan duten harremana pixkanaka urritu bada ere, 30 urte dira batel estropada bat antolatzen dutela urtero Loiola auzoko San Inazio jaietan (1987an Loiolatarra bera izan zen garaile).

Amaikak-Bat elkarteak 1932an egoitza Erdialdetik Parte Zaharrera ekarri zuenean heldu zion arraunari. Urte horretan bertan Kontxan parte hartu eta bigarren postua eskuratu zuen. Kontxako Bandera lortzeko lehian izan zen 1932, 1933, 1934, 1935, 1940, 1941 eta 1942 urteetan; azken urte hauetan, Loiolatarrarekin batera. Antton eta Sebastian Bakeriza, eta Eustakio Iraola "Famao" izan ziren Amaikak-Bateko patroiak.

Esperanza izango da, dudarik gabe, zerrenda honetako elkarte ezagunena, berak lortua baita Donostiako talde batek irabazi duen azkeneko Kontxako Bandera (espero dezagun, ez dela luzarorako izango hori). 1950ean irabazi zuen elkarte koxkero honek trapua, Antonio Korta "Pintxan" patroiarekin, eta 1949 eta 1958. urteetan ere aritu zen Kontxako uretan norgehiagokan. Traineruaz aparte, batel eta trainerillan ere hainbat aldiz izan zen goi mailako lehian, adibidez Espainiako txapelketetan. 1948ko Espainiako txapeldun izan zen bateletan (eta bi 2. postu ere eskuratu zituen) eta trainerilletan bi aldiz igo zen podiumera.

Txapel Aundi izango da aipatuko dugun azken elkartea, seguruenik ezezagunena irakurlearentzat. Martuteneko elkarte honek 1960ko hamarkadan batel eta trainerillak uretaratu zituen, eta 1962an Espainiako txapeldunak izan ziren trainerilletan.

Funtsezkoak izan ziren elkarte hauek denak Donostiako arraunketarentzat, bakoitza bere garai eta moduan, eta interesgarria iruditu zait gure historiako orrialde hauek nolabait azpimarratzea, gauza hauek ahazteko dugun joera nolabait arintzeko asmoz-edo.

Argazkiak
1. Loiolatarra trainerua Kontxako puntetan, 1940ko hamarkada (loiolatarra.org)
2. Loiolatarra trainerua Urumeako uretan, 1940ko hamarkada (loiolatarra.org)
3. Amaikak-Bat taldeko arraunlariak Kontxan, 1932 (sociedadesgastronomicas.com)
4. 1950ean Kontxako bandera irabazi zuen Esperanzako tripulazioa (sociedadesgastronomicas.com)

Donostiako ontziak Gipuzkoako Batel Txapelketan

Asteburu honetan jokatu dira Gipuzkoako Batel Txapelketak. Gizonezkoen senior mailan, zazpigarren postua lortu dute Fortunako donostiarrek; Federazio Sarian parte hartu dute gaur, atzo larunbatean lehen laukotean sartzea lortu ez zutenez. Hona hemen emaitzak:

1. San Pedro 8:52,89
2. Zumaia 8:58,50
3. San Juan 9:14,78
4. Mutriku 9:22,01
5. Zarautz 9:21,44
6. Hibaika 9:24,01
7. Fortuna 9:55,10
8. Hibaika 10:39,25

Emakumeetan Kirikok seigarren postua lortu du seniorretan; laugarrenak baino denbora hobea egin dute gaur, baina atzo ez zuten Txapelketa lehiatzeko lau onenen hartean sailkatzerik izan. Hauek izan dira emakumeen denborak:

1. Getaria 9:54,96
2. Zumaia 10:02,47
3. San Juan 10:05,12
4. Hondarribia 10:26,69
5. Tolosaldea 9:48,18
6. Kiriko 10:25,06
7. Hibaika 10:25,96

Gainerako kategorietan, ez dute parte hartu talde donostiarrek, ez emakumeetan ez gizonezkoetan. Batel Ligan, berriz, hirugarren postua lortu zuten Fortunako mutilek (hiru partaideren artean), eta Kirikoko emakumeek zazpigarren postua (zortzi partaideren artetik). Txapelketako denbora guztiak eskura dauzkazue hemen.

(Argazkia: estropa.net)

Fortuna bateletan Gipuzkoan

Batel denboraldia amaitu da, Gipuzkoari dagokionez, eta gizonezko seniorren ligan hirutik bigarren amaitu du Fortunak.

1. Pasai Donibane 26
2. Fortuna 22
3. Hibaika 14

Gipuzkoako txapelketan, berriz, hirugarren postua lortu du finalean, Pasai Donibane istriborretik sartzeagatik deskalifikatu ondoren.

1. Zarautz 8:42
2. Zumaia 8:47
3. Fortuna 9:33
4. Pasai Donibane (deskalifikatua)